Málfræðileiðarvísir

Hvað er þetta?

Le passé composé með être er frönsk þátíð sem notuð er með ákveðnum sögnum til að tala um loknar aðgerðir í fortíðinni.

Hún er mynduð með:

nútíð af être + lýsingarháttur þátíðar

Dæmi:

• Je suis arrivé.
• Elle est partie.
• Nous sommes venus.
• Ils sont entrés.

Sögnin être breytist eftir frumlaginu.

Með être samræmist lýsingarháttur þátíðar venjulega kyni og tölu frumlagsins.

Hvenær á að nota

Nokkrar algengar sagnir nota être í passé composé.

Þar á meðal:

• aller → allé
• venir → venu
• arriver → arrivé
• partir → parti
• entrer → entré
• sortir → sorti
• monter → monté
• descendre → descendu
• rester → resté
• retourner → retourné
• tomber → tombé
• naître → né
• mourir → mort

Dæmi:

• Elle est arrivée hier.
• Nous sommes partis tôt.
• Ils sont venus en voiture.

Afturbeygðar sagnir mynda einnig passé composé með être.

• Je me suis levé.
• Elle s’est préparée.
• Nous nous sommes couchés.

Uppbygging

Grunnuppbyggingin er:

Frumlag + nútíð af être + lýsingarháttur þátíðar

Samræmi við frumlag

Með être samræmist lýsingarháttur þátíðar venjulega frumlaginu.

Fyrir marga lýsingarhætti þátíðar:

• karlkyn eintala: engin viðbótarending
• kvenkyn eintala: bættu við -e
• karlkyn fleirtala: bættu við -s
• kvenkyn fleirtala: bættu við -es

Dæmi með arrivé:

Dæmi:

• Il est parti.
• Elle est partie.
• Ils sont partis.
• Elles sont parties.

Neikvæðar setningar

Settu ne eða n’ fyrir être og pas á eftir því.

Frumlag + ne/n’ + être + pas + lýsingarháttur þátíðar

• Je ne suis pas parti.
• Elle n’est pas arrivée.
• Nous ne sommes pas sortis.

Spurningar

Algengar spurningarformar eru:

• Est-ce que tu es arrivé ?
• Es-tu arrivé ?
• Vous êtes partis hier ?

Afturbeygðar sagnir

Með afturbeygðum sögnum kemur afturbeygða fornafnið fyrir être.

Frumlag + afturbeygt fornafn + être + lýsingarháttur þátíðar

• Je me suis levé.
• Tu t’es préparé.
• Elle s’est couchée.
• Nous nous sommes réveillés.

Dæmi

1. Je suis arrivé à huit heures.
2. Tu es parti tôt.
3. Il est allé au travail.
4. Elle est venue en voiture.
5. On est restés à la maison.
6. Nous sommes entrés dans le restaurant.
7. Vous êtes arrivés hier.
8. Ils sont tombés dans le jardin.
9. Elles sont parties ensemble.
10. Marie s’est levée à sept heures.

Undantekningar

Sumar sagnir geta notað annað hvort être eða avoir, eftir því hvernig þær eru notaðar.

Til dæmis geta sortir, monter, descendre, passer og retourner notað avoir þegar þær hafa beint andlag.

• Elle est sortie. — Hún fór út.

• Elle a sorti son téléphone. — Hún tók símann sinn út.

• Nous sommes montés. — Við fórum upp.

• Nous avons monté les valises. — Við bárum ferðatöskurnar upp.

Lýsingarháttur þátíðar mort er óreglulegur.

• Il est mort.
• Elle est morte.

Lýsingarháttur þátíðar af naître er né.

• Il est né en France.
• Elle est née au Canada.

Með afturbeygðum sögnum getur samræmi verið flóknara í sumum uppbyggingum, en grunnform afturbeygðra sagna sýna venjulega samræmi við frumlagið.

Algeng mistök

1. Rangt: Elle a arrivée hier. Rétt: Elle est arrivée hier. Skýring: Arriver myndar venjulega passé composé með être.

2. Rangt: Nous avons partis tôt. Rétt: Nous sommes partis tôt. Skýring: Partir notar être í passé composé.

3. Rangt: Elle est arrivé hier. Rétt: Elle est arrivée hier. Skýring: Með être samræmist lýsingarháttur þátíðar venjulega kvenkyns frumlagi.

4. Rangt: Ils sont parti. Rétt: Ils sont partis. Skýring: Bættu við -s fyrir karlkyns fleirtölu frumlag.

5. Rangt: Elles sont arrivés. Rétt: Elles sont arrivées. Skýring: Kvenkyns fleirtölu frumlag krefst venjulega -es á lýsingarhætti þátíðar.

6. Rangt: Je suis aller au restaurant. Rétt: Je suis allé au restaurant. Skýring: Notaðu lýsingarhátt þátíðar allé eftir être.

7. Rangt: Elle ne est pas partie. Rétt: Elle n’est pas partie. Skýring: Ne verður að n’ fyrir est.